Dewislen
English
Cysylltu

Clwb Cysgu Bardd Plant Cymru gan Casia Wiliam

Cyhoeddwyd Gwe 28 Meh 2019 - Gan Casia Wiliam

Mae profiad gwahanol yn gallu sbarduno syniad. Ac mae syniad yn gallu arwain at gerdd, neu stori, neu nofel… meddwl am hyn oeddwn i pan ges i’r syniad o gynnal Clwb Cysgu Bardd Plant Cymru yng Nghanolfan Ysgrifennu Tŷ Newydd.

Fel rhan o gynllun Bardd Plant Cymru rydw i wedi bod yn teithio ledled y wlad yn cynnal gweithdai barddoniaeth mewn ysgolion (cynradd yn bennaf) ac yn ysgrifennu cerddi comisiwn hefyd. Er mor wych yw’r profiad yma (i mi, ac i’r plant gobeithio!) rydw i’n aml yn meddwl y byddai’n braf gallu rhoi profiad mwy cynhwysfawr i’r plant, mynd a nhw i rhywle i weld rhywbeth gwahanol, rhoi profiad newydd iddyn nhw, ac yna ysgrifennu am hynny wedyn…

Does unman yn fwy hudolus nac arbennig na Chanolfan Ysgrifennu Tŷ Newydd yn Llanystumdwy. Clamp o hen dŷ sy’n llawn llyfrau, yn llawn hanes, yn llawn awyrgylch (bu Lloyd George farw yn y llyfrgell yno!), felly dyma fynd ati i roi’r syniad at ei gilydd. Criw o blant. Tŷ Newydd. Aros dros nos. Profiad gwahanol. Lot o farddoni!

A diolch i hyblygrwydd a rhyddid cynllun Bardd Plant Cymru, ym mis Mehefin eleni, daeth llond bws mini o blant o Ysgol Abererch i wireddu’r syniad. Criw o blant blwyddyn 5 a 6 oedden nhw, bechgyn a merched, tawel a siaradus, swil a hyderus, rhai o gartrefi Cymraeg ac eraill ddim.

Ro’n i wedi cynllunio amserlen orlawn ar eu cyfer – cr’aduriaid bach! Buom yn barddoni am ein ffrindiau gorau – cerddi rhestr, syml i ddechrau’r diwrnod i godi hyder. Yna, lawr a ni at y traeth i chwilio am ysbrydoliaeth – syrpreis oedd hyn ac roedd y plant wrth eu boddau.

Cyfle i gasglu broc môr, cregyn a syniadau.

Ar ôl mwynhau picnic blasus ar y traeth dyma ni’n dychwelyd i’r tŷ i ddod â’r cwbl at ei gilydd yn gerddi, a cherddi gwych oedden nhw hefyd. Daeth yn amlwg bod y plant yn hoff iawn o gael patrwm i’w ddilyn neu efelychu, a hefyd yn hoff o weithio mewn grwpiau neu fesul dau i ysgrifennu, yn hytrach na gorfod gwneud ar ben eu hunain.

Wedi diwrnod llawn o farddoni dyma ni’n setlo lawr i wylio gêm bêl-droed Cymru v Hwngari gyda’n gilydd yn y llyfrgell. Son am hwyl ges i a’r staff yn gwrando ar y plant yn sgwrsio yn ystod y gêm! “Mêt! Mae Ryan Giggs yn class!”

Oedd, mi oedd yna lot o fferins. Lot fawr o siarad a chwerthin. Lot o rwdlian a dim lot o gysgu, ond roedd hyn oll yn rhan bwysig o’r profiad. Rhywbeth gwahanol, hwyliog; a phrofiad positif yn ymwneud â barddoni yn Gymraeg.

Drannoeth wedi brecwast swmpus dyma ni’n mynd ati i ysgrifennu cerddi am y gêm gan ymarfer cyfri sillafau a meddwl am rhythm geiriau a rhythm cerddi. Fe rois i bapur enfawr i bawb a’i rannu’n golofnau gan osod her iddynt gasglu geirfa am y gêm bêl-droed, geiriau un sill, dau sill, tri sill, pedwar sill ac yn y blaen.

Ar ôl casglu’r eirfa roedd ysgrifennu’r gerdd yn dod reit hawdd iddyn nhw.

Erbyn diwedd y trip roedd pawb wedi ysgrifennu o leiaf pedair cerdd wahanol yr un, rhai wedi ysgrifennu chwech. A diolch i’r nef roedd pawb yn dweud eu bod wedi dysgu rhywbeth! Rhai wedi mwynhau’r sesiwn odli, rhai wedi mwynhau ysgrifennu’r gerdd am eu ffrind gorau, eraill wir wedi mwynhau’r trip i’r traeth a barddoni wedyn.

I mi roedd o’n brofiad arbennig iawn. Mae rhywbeth am yr oed yna… 8, 9, 10 oed. Maen nhw dal yn blant, dal yn reit ddiniwed, ond ar drothwy gweddill eu bywydau rhywsut. Roedd cael gwrando ar eu syniadau a’u helpu i’w rhoi nhw ar bapur ac mewn cerddi yn bleser ac yn fraint. Ac roedd y croeso (a’r bwyd) a gawsom ni yn Nhŷ Newydd yn ddi-hafal. Does dim tebyg i glywed chwerthin ifanc yn llenwi hen, hen dŷ.