Dewislen
English
Cysylltu

Amrywiaeth o Leisiau Rhyfeddol – buddsoddi mewn gwaith ysgrifenedig newydd a thalent lenyddol o Gymru

Cyhoeddwyd Gwe 17 Ion 2020 - Gan Llenyddiaeth Cymru

Heddiw cyhoeddodd Llenyddiaeth Cymru, y corff sy’n gyfrifol am ddatblygu llenyddiaeth yng Nghymru, enwau’r rheini a fydd yn derbyn cefnogaeth yn 2020 trwy ei Ysgoloriaethau i Awduron a’i Gynllun Mentora.

Heddiw cyhoeddodd Llenyddiaeth Cymru, y corff sy’n gyfrifol am ddatblygu llenyddiaeth yng Nghymru, enwau’r rheini a fydd yn derbyn cefnogaeth yn 2020 trwy ei Ysgoloriaethau i Awduron a’i Gynllun Mentora.

 

Wrth gyhoeddi enwau’r 25 awdur a gefnogir gan y cynlluniau eleni, mae Llenyddiaeth Cymru yn atgyfnerthu ei ymrwymiad at ddatblygiad artistig a phroffesiynol egin awduron yng Nghymru, trwy gynnig y buddsoddiad cywir ar yr amser iawn. Yn ogystal, bydd y gefnogaeth yn galluogi awduron profiadol i fentro ac arbrofi gyda ffurfiau newydd er mwyn creu gwaith arloesol. Ceir amrywiaeth eang o leisiau a phrofiadau yn yr ysgrifennu creadigol newydd hwn o Gymru.

 

Mae Ysgoloriaethau i Awduron a Chynllun Mentora Llenyddiaeth Cymru yn weithgareddau allweddol o dan Golofn Gweithgaredd Datblygu Awduron y sefydliad. Mae’r golofn hon yn cynnig nifer o gyfleoedd i awduron Cymru i fireinio ac ehangu eu sgiliau, gan ddatblygu eu potensial creadigol a phroffesiynol.

 

Yn eu gwaith newydd mae’r awduron yn adlewyrchu themâu cyfredol sy’n destun pryder byd-eang, megis yr amgylchedd a chynnwrf cymdeithasol. Mae’r gweithiau hefyd yn mynd i’r afael â phynciau oesol, megis ymfudo ar raddfa eang, teithiau llythrennol ac emosiynol, marwolaeth a galar, a’r cyfan o bersbectif Cymreig. Mae digwyddiadau hanesyddol yng Nghymru a dros y byd sy’n dal i atseinio hyd heddiw yn gefndir i rai o’r gweithiau sydd ar y gweill, megis mudo cenhedlaeth y Windrush, gormes ddiwylliannol, a streic glowyr 1984.

 

Mae’r gwobrau’n cynnig cymorth i awduron trwy eu galluogi i ddatblygu gwaith penodol ar y gweill dros gyfnod o 12 mis, gyda’r ffurfiau eleni’n cynnwys nofelau, straeon byrion, llenyddiaeth i blant ac oedolion ifanc, barddoniaeth, rhyddiaith ffeithiol greadigol a nofel graffeg yn y Gymraeg.

 

Enillwyr Ysgoloriaethau 2020

Bydd 20 o awduron yn derbyn Ysgoloriaethau swm penodol gwerth £3,000 yr un. Yn eu plith ceir 5 Ysgoloriaeth Awdur Newydd, a ddyfarnwyd i awduron sydd heb gyhoeddi cyfrol o’u gwaith: Efa Lois, Rachel Dawson, Sadia Pineda Hameed, Megan Angharad Hunter a Morgan Owen. Dyfarnwyd Ysgoloriaeth Awdur o dan 25 i Faye Latham. Bydd Bev Lennon yn derbyn Ysgoloriaeth Cefnogi.

 

Mae 16 o’r 21 awdur sydd ar y rhestr eleni’n derbyn Ysgoloriaeth am y tro cyntaf, gydag 8 ohonynt heb gyhoeddi cyfrol gyflawn o’u gwaith hyd yn hyn. Yn ogystal bydd Ysgoloriaethau yn galluogi awduron profiadol gan gynnwys Geraint Lewis, Sharon Marie Jones, Rhys Trimble, Karen Owen, Luned Aaron, Llŷr Titus ac Angharad Tomos i gamu i gyfeiriad gwahanol trwy arbrofi a chreu gwaith newydd, arloesol.

 

Mae’r cynfas yn eang, â gwaith gan awduron o Gymru sy’n mynd â ni o Jamaica (Angharad Tomos, Bev Lennon) i ogledd America (Elan Grug Muse), draw at Ynysoedd y Philipinau (Sadia Pineda Hameed), a thu hwnt i fyd gwbl ddychmygol, lle mae Llŷr Titus yn  gweu ffuglen wyddonol ac arswyd gyda chwedloniaeth Cymru. Bydd Morgan Owen yn datblygu casgliad o ysgrifau llenyddol ar themâu amrywiol, yn cynnwys tirwedd ac amgylchedd, perthyn ac ymddieithriwch, ysgrifennu am natur ac am y Gymru ôl-ddiwydiannol.

 

Mae’r profiad benywaidd o bob cyfnod o fywyd yn thema amlwg yng ngwaith nifer o’r awduron a wobrwywyd eleni. Bydd Ysgoloriaeth Awdur Newydd yn galluogi Efa Lois i ddatblygu nofel graffeg yn y Gymraeg ar bwnc anarferol iawn, sef bywgraffiad Vulcana, merch a aned yn Aberdâr yn 1874 a ddaeth yn godwr pwysau proffesiynol. Bydd Megan Angharad Hunter yn datblygu nofel i bobl ifanc, a hynny mewn arddull anffurfiol, yn cynnwys iaith ffonetig, slang ac iaith byrfoddau tecstio. Mae’n defnyddio arddull anffurfiol er mwyn trafod pynciau o bwys i bobl ifanc, megis iechyd meddwl, pwysau cymdeithasol, diffyg hyder, ac yn edrych ar heriau sy’n wynebu pobl ifanc wrth ganfod eu llais a’u lle yn ein byd aml-gyfryngol.

 

Bydd Luned Aaron yn datblygu cyfrol sy’n archwilio bywyd o bersbectif plentyn, gyda’r nod o greu cyfres sy’n ymdrin â themâu cyfoes megis mudo. Ceir ymdriniaeth bwerus o alar mewn dull dychmygus gan  Sharon Marie Jones yn ei nofel Saesneg ar gyfer plant 8-10 oed; mae’r stori’n ymdrîn â phrofiad dirdynnol plentyn o golli rhiant, gan ddefnyddio elfennau ffantasi i fynegi profiadau’r prif gymeriad.

 

Cynllun Mentora Estynedig

Mae 3 awdur newydd wedi ennill lle ar y Cynllun Mentora sef Beth Celyn, Abeer Ameer a Seran Dolma. Mae’r Cynllun hwn yn rhoi pwyslais ar feithrin awduron newydd wrth iddynt ddatblygu eu crefft. Fe fydd y 6 awdur sy’n derbyn yr ysgoloriaethau sydd wedi eu clustnodi yn ymuno â nhw (yr Ysgoloriaethau Awdur Newydd a’r Ysgoloriaeth i awdur o dan 25). Bydd y Cynllun Mentora yn dechrau gyda chwrs pwrpasol yng Nghanolfan Ysgrifennu Tŷ Newydd fis Mawrth 2020, ac fe geir sesiynau mentora unigol yn ystod y flwyddyn, yn ogystal â chyfleoedd i rwydweithio â chynrychiolwyr ar draws y diwydiant cyhoeddi.

 

Yn ogystal, mae eleni’n flwyddyn beilot ar gyfer partneriaeth newydd rhwng Llenyddiaeth Cymru a’r National Centre for Writing yn Norwich, gyda chefnogaeth gan Gyfnewidfa Lên Cymru, er mwyn cynnig cyfleoedd cyfieithu i egin awduron a chyfieithwyr llenyddol. Clustnodir un lle ar Gynllun Mentora 2020 ar gyfer mentora cyfieithu llenyddol. Mae rôl y cyfieithydd yn hollbwysig er mwyn hyrwyddo deialog traws-ddiwylliannol, a gobeithir bydd y cyfle hwn yn cynorthwyo awduron Cymru i gyrraedd cynulleidfaoedd newydd, yn ogystal â chyfrannu at agwedd ryngwladol y sector llenyddiaeth yng Nghymru. Bydd y bartneriaeth yma hefyd yn galluogi cyfnewid rhyngwladol i awduron.

 

Dyfarnwyd lle i Susan Walton ar y Cynllun Mentora ar gyfer cyfieithu llenyddol, i weithio ar ei chyfieithiad Saesneg o nofel Gymraeg. Mae’r dyfarniad yn cynnwys cyfle iddi fynychu penwythnos preswyl ar gyfer egin gyfieithwyr yn y National Centre for Writing yn Norwich ar 17-19 Ionawr 2020. Bydd cyfieithydd Pwyleg i Saesneg Marek Maj o griw egin gyfieithwyr y National Centre for Writing yn ymuno â chwrs Mentora Llenyddiaeth Cymru yng Nghanolfan Ysgrifennu Tŷ Newydd fis Mawrth.

 

Dywedodd Sioned Williams, Cadeirydd Panel Ysgoloriaethau Llenyddiaeth Cymru:

“Dyma flwyddyn eithriadol o lwyddiannus: Cafwyd y nifer uchaf erioed o geisiadau ers i Lenyddiaeth Cymru ddechrau gweinyddu’r cynlluniau yn 2004, ac roedd y safon yn hynod galonogol. Wrth i ni wynebu heriau cymdeithasol a diwylliannol newydd a phryderus, mae rôl llenorion i ddychmygu ac uchelseinio amrywiaeth o leisiau a phrofiadau yn gwbl angenrheidiol. Hoffai’r Panel ddiolch i’r Loteri Genedlaethol sydd, trwy Gyngor Celfyddydau Cymru, am ariannu’r gefnogaeth hollbwysig hon i lenorion Cymru.”

Dywedodd Prif Weithredwr Llenyddiaeth Cymru, Lleucu Siencyn:

“Mae ystod ac amrywiaeth lleisiau a phrofiadau awduron ar y rhestr eleni yn rhyfeddol. Rwy’n arbennig o falch bod llais y genhedlaeth iau a phersbectif y ferch mor amlwg yng ngwaith yr awduron a gefnogir eleni. Edrychwn ymlaen at wledd o straeon newydd gan awduron Cymru.”

Ers 2011, mae Llenyddiaeth Cymru wedi dyfarnu dros £733,000 ar gyfer Ysgoloriaethau i Awduron, gan alluogi 208 o awduron i ddatblygu eu gwaith mewn ystod o genres.

Noddir Ysgoloriaethau i Awduron a Chynllun Mentora Llenyddiaeth Cymru 2020 gan y Loteri Genedlaethol, trwy Gyngor Celfyddydau Cymru.

Dywedodd Phil George, Cadeirydd Cyngor Celfyddydau Cymru:

“Unwaith eto rwyf wrth fy modd yn gweld cystal amrywiaeth ymysg yr awduron sy’n derbyn cyfleoedd trwy’r Ysgoloriaethau a’r Cynllun Mentora. Gwelwn yma ddatblygiad sîn llenyddol bywiog ac ymrwymiedig. Mae’r egin awduron ac awduron profiadol fel ei gilydd yn archwilio ystod o bynciau a syniadau pwysig gyda dychymyg, gan ymdrin â heriau a synfyfyrdodau’r byd cyfoes. Edrychaf ymlaen at ddarllen ffrwyth eu llafur creadigol.”

I ddarllen mwy am Ysgoloriaethau i Awduron Llenyddiaeth Cymru, a’r dulliau eraill gall y cwmni cenedlaethol ar gyfer datblygu llenyddiaeth gefnogi awduron a llenyddiaeth Cymru, ewch i: www.llenyddiaethcymru.org

 

Am ragor o wybodaeth cysylltwch â Llenyddiaeth Cymru ar:

post@llenyddiaethcymru.org / 029 2047 2266.