Dewislen
English
Cysylltwch
HafanEin ProsiectauMenywod Cronig

Prosiect barddoniaeth ydy Menywod Cronig sydd â’r nod o wella dealltwriaeth o gyflyrau iechyd menywod a chefnogi gwaith parhaus i fynd i’r afael ag anghydraddoldebau mewn gofal iechyd a chanlyniadau i fenywod yng Nghymru. 

Dyfeisiwyd gan Hanan Issa, Bardd Cenedlaethol presennol Cymru, a gafodd ei hysbrydoli gan Gynllun Iechyd Menywod 10 mlynedd Llywodraeth Cymru, a gyhoeddwyd ym mis Rhagfyr 2024. Gweithiodd Hanan gyda Bardd Cenedlaethol cyntaf Cymru, Gwyneth Lewis, i ddatblygu’r syniad. 

Mae’r ddwy ymhlith 14 o awduron benywaidd o Gymru sydd wedi ysgrifennu cerddi wedi’u hysbrydoli gan eu profiad bywyd eu hunain o gyflyrau iechyd cronig ac anabledd ar gyfer blodeugerdd ddwyieithog o farddoniaeth. Y beirdd eraill ydy Sioned Erin Hughes, Myfanwy Alexander, Mel Perry, Emma Smith Barton, Lal Davies, Bethany Handley, Nia Wyn Jones, Kandace Siobhan Walker, Rhian Elizabeth, Iola Ynyr, Durre Shawar a clare e potter.

Cyhoeddir yr antholeg, Chronic Women | Menywod Cronig,(Gwasg Honno ym mis Chwefror 2026; bydd 700 o gopïau am ddim yn cael eu dosbarthu i feddygfeydd teulu a lleoliadau gofal iechyd eraill ledled Cymru. 

Mae’r beirdd hefyd yn arwain cyfres o 10 gweithdy gyda menywod, merched a staff y GIG, o gwmpas Cymru ym mis Ionawr a mis Chwefror 2026. Bydd y gweithdai yn defnyddio’r detholiad fel man cychwyn ar gyfer sgyrsiau ac yn archwilio’r rôl y gall barddoniaeth ac ysgrifennu creadigol ei chwarae wrth gefnogi menywod sy’n byw gyda chyflyrau iechyd cronig. 

Cynhelir digwyddiad dathlu, gyda darlleniadau o’r detholiad ac ysgrifennu sy’n deillio o’r gweithdai, yn y Senedd ar 17 Mawrth. 

Mae prosiect Menywod Cronig wedi’i gynllunio a’i gyflwyno gan Llenyddiaeth Cymru ac yn cael ei redeg mewn partneriaeth â Rhwydwaith Iechyd Menywod (Perfformiad a Gwella GIG Cymru); y Timau Celfyddydau ym Mwrdd Iechyd Prifysgol Aneurin Bevan, Bwrdd Iechyd Prifysgol Hywel Dda a Bwrdd Iechyd Prifysgol Bae Abertawe; Gwasg Honno a chyda chefnogaeth Cyngor Llyfrau Cymru. 

Fe’i hariennir gan Gronfa Loteri Iechyd a Llesiant Cyngor Celfyddydau Cymru, ac mae’r flodeugerdd wedi’i gwireddu gyda chefnogaeth Cyngor Llyfrau Cymru. 

Hanan Issa

Menywod Cronig

Prosiect barddoniaeth yw Menywod Cronig sydd â’r nod o wella dealltwriaeth o gyflyrau iechyd menywod a chefnogi gwaith parhaus i fynd i’r afael ag anghydraddoldebau mewn gofal iechyd a chanlyniadau i fenywod yng Nghymru. 

Dyfeisiwyd gan Hanan Issa, Bardd Cenedlaethol presennol Cymru, a gafodd ei hysbrydoli gan Gynllun Iechyd Menywod 10 mlynedd Llywodraeth Cymru, a gyhoeddwyd ym mis Rhagfyr 2024. Gweithiodd Hanan gyda Bardd Cenedlaethol cyntaf Cymru, Gwyneth Lewis, i ddatblygu’r syniad. 

Mae’r ddwy ymhlith 14 o awduron benywaidd o Gymru sydd wedi ysgrifennu cerddi wedi’u hysbrydoli gan eu profiad bywyd eu hunain o gyflyrau iechyd cronig ac anabledd ar gyfer blodeugerdd ddwyieithog o farddoniaeth. Y beirdd eraill yw Sioned Erin Hughes, Myfanwy Alexander, Mel Perry, Emma Smith Barton, Lal Davies, Bethany Handley, Nia Wyn Jones, Kandace Siobhan Walker, Rhian Elizabeth, Iola Ynyr, Durre Shawar a clare e potter.

Cyhoeddir yr antholeg, Chronic Women | Menywod Cronig (Gwasg Honno) ym mis Chwefror 2026; bydd 700 o gopïau am ddim yn cael eu dosbarthu i feddygfeydd teulu a lleoliadau gofal iechyd eraill ledled Cymru. 

Bydd y beirdd hefyd yn arwain cyfres o 10 gweithdy gyda menywod, merched a staff y GIG, o gwmpas Cymru ym mis Ionawr a mis Chwefror. Bydd y gweithdai yn defnyddio’r detholiad fel man cychwyn ar gyfer sgyrsiau ac yn archwilio’r rôl y gall barddoniaeth ac ysgrifennu creadigol ei chwarae wrth gefnogi menywod sy’n byw gyda chyflyrau iechyd cronig. 

Cynhelir digwyddiad dathlu, gyda darlleniadau o’r detholiad ac ysgrifennu sy’n deillio o’r gweithdai, yn y Senedd ar 17 Mawrth. 

Wrth gyhoeddi’r prosiect, dywedodd Claire Furlong, Cyfarwyddwr Gweithredol Llenyddiaeth Cymru: “Mae llenyddiaeth – fel awdur neu ddarllenydd – yn eithriadol o rymus. Bydd y prosiect hwn yn harneisio’r grym hwnnw gan ddefnyddio sgiliau creadigol rhai o feirdd gorau ein gwlad i ehangu dealltwriaeth o iechyd menywod, pwnc sy’n dal i gael ei anwybyddu’n aml, er ei fod yn effeithio ar fwy na hanner y boblogaeth. Rydym yn hynod falch o fod yn arwain prosiect mor bwysig.” 

Mae prosiect Menywod Cronig wedi’i gynllunio a’i gyflwyno gan Llenyddiaeth Cymru ac yn cael ei redeg mewn partneriaeth â Rhwydwaith Iechyd Menywod (Perfformiad a Gwella GIG Cymru); y Timau Celfyddydau ym Mwrdd Iechyd Prifysgol Aneurin Bevan, Bwrdd Iechyd Prifysgol Hywel Dda a Bwrdd Iechyd Prifysgol Bae Abertawe; Gwasg Honno a chyda chefnogaeth Cyngor Llyfrau Cymru. 

Fe’i hariennir gan Gronfa Loteri Iechyd a Llesiant Cyngor Celfyddydau Cymru, ac mae’r flodeugerdd wedi’i gwireddu gyda chefnogaeth Cyngor Llyfrau Cymru.